Architectuurpodium Assen

Cercle Meudon

Omgevingsvisie anno 2023

Hieronder de laatste alinea uit de DeFKa Research-blog op https://defkaresearch.com/havenkwartier/. De Nieuwe Visie zou nu moeten gelden tot 2050 waar tot voor kort nog 2040 als streefdatum werd genoemd:

Voorheen het Asser Architectuurpodium Cerclemeudon.nl heeft over de Omgevingsvisie reeds een aantal keren bericht, onder anderen op 28 juni 2017, op 22 april 2021 en op 25 februari 2022. Het is met name van belang in verband met de ontwikkeling van het Havenkwartier dat belanghebbenden zich goed op de hoogte stellen van hun mogelijkheden die ze rechtens kunnen onderzoeken. Kijk op https://www.assen.nl/omgevingswet-0 . Nog steeds geldt: ‘Samen maken we de stad’ en vooral niet vergeten de allesomgevende natuur erbij te betrekken. Zodat de grote lijnen toegepast kunnen worden op kleine schaal en dat lokale voorbeeldprojecten op hun beurt de grote lijnen kunnen corrigeren en inspireren. Zodat stedenbouw en architectuur elkaar natuurinclusief aanvullen.

———- ———-

Kunstpodia

In de publicatie -Kunstpodia: Een internationaal perspectief- en op het symposium van jongstleden 8 juli onder de titel -Beeldende kunst in het hart van de samenleving- wordt veel gepleit voor kunstpodia. Het Mondriaanfonds heeft hiertoe onderzoek laten doen naar goed geïnstitutionaliseerde instellingen die inmiddels ‘too big to fail’ zijn geworden. Denk aan Wiels, KW Berlijn, Palais de Tokyo.

DeFKa pleit daarnaast met klem voor lokale initiatieven en kleinere collectieven die hedendaags en experimenteel transdisciplinair de eigen tijd in beeld brengen. Ook buiten de grote steden en subsidiemodellen. De marge is het probleem niet, het is wel de erkenning die vaak ontbreekt.

Het symposium had overigens een interessant forumlid, Jordy Clemens, wethouder cultuur te Heerlen: “De stad moet het podium zijn, waarbij de hele stad fungeert als ecosysteem. Daarvoor heb je een goede infrastructuur nodig van instellingen en podia, maar ook voldoende rauwe randjes, verlaten pandjes en tochtige hoekjes waar zich nieuwe dingen kunnen ontwikkelen.’’ En wat is daarvoor nodig: “Erkenning is van groot belang, zowel op lokaal niveau als landelijk. Daarbij dient verder gekeken te worden dan de usual suspects. Wees trots en spreek het uit!’’ Even later: “We moeten niet vergeten te dromen en het onmogelijke van elkaar te vragen. Immers als je dan de helft krijgt, ben je al een heel eind. Als wethouder zou ik vaker overvraagd willen worden. In de dagelijkse praktijk komen er maar weinig instellingen en kunstenaars langs die dingen vragen die niet kunnen. Het mag allemaal best gekker en groter.’’ Aldus de samenvatting van het Mondriaanfonds (nieuwsbrief plus foto 14 juli 2022).

Neo-rationalistische architectuur

Bij het recente overlijden van de architect Wim Quist schreef Bernard Hulsman over de ‘kubistische’ oriëntatie van Quist. We zijn meteen weer even gaan kijken in het centrum van Assen alwaar men onvermijdelijk aanloopt tegen het kantongerecht. Aan de voorkant – de ingang – is de 19e eeuwse gevel (1840) nog helemaal in tact. “Het is een ontwerp van A. Kommers, destijds hoofdingenieur van waterstaat in Drenthe. De stijl van het gebouw is neoclassistisch” (rechtspraak.nl). Het nieuwe Quistgedeelte is er in 1994/95 tegenaan gebouwd. Vanaf de Brink is de verbinding van oud en nieuw goed te zien. Vanaf de Noordersingel tegenover het gemeentehuis valt de verspringende kubusvariant op. 

Bij typeringen van dit kantoorgebouw komen termen naar voren als functionalistisch en ‘neo-rationalistisch’.  Voor de ontwerppraktijk van zijn generatiegenoot Jan Hoogstad is deze typering veel minder eenduidig. Van deze architect bezit Assen ook een ontwerp, namelijk het ICO/Podium aan de Zuidhaege 2, in bijna dezelfde periode, 1992/95, tot stand gekomen (architectuur.org). Dit gebouw heeft ook zijn rationalistische kanten, de vleugelindeling, maar is een stuk frivoler door een verbindende, centrale, ronde vorm. We moeten daar dan ook bij bedenken dat de functie een heel andere is. Niet kantoorgerechtelijk, maar cultureel openbaar, bestemd voor creatieve ontwikkeling en presentaties.

De Grote Vaart: Uitvoeringsprogramma AC 22 

Het was een bijzondere ervaring het Uitvoeringsprogramma Assen Centraal te lezen. Het heeft een zeer serieuze ondertoon om nu realistisch beleid te maken van  het Havenkwartier. Dit specifieke gedeelte van de stad, dat zo’n karakteristieke functie heeft vervuld in Assen’s jongste geschiedenis. Namelijk, vanaf de (wederopbouw) jaren 1950. Het afgelopen decennium heeft men geen poging ondernomen om eerdere plannen betreffende nieuwbouw, in dit post-industriële gebied, nader uit te werken. Nu lijkt daar wel alle reden toe en de noodzaak erkend.

Het is van belang te weten dat bijna alle raadsfracties dit onderschrijven. Vooral het tijdsplan kan strakker, maar maakt duidelijke afspraken mogelijk. Iets dat niet alleen aan de raad is maar aan alle betrokkenen – inwoners van Assen, directe bewoners en eigenaren – in het kwartier. Als huurder van een gemeentelijk pand aan de Storkweg in het Havenkwartier behoort DeFKa Research tot de direct betrokkenen en met nog meer reden omdat zij zelf onderzoek doen naar de historische, huidige en toekomstige beleving in hun havenbuurt. DeFKa Research is een kunststichting sinds 1994 actief in Assen en beheerder van het archief van de ArchitectuurPodium Assen.

Ingesloten in de beleidsnota Assen Centraal is een binnenstadsvisie. De soms geuite kritiek dat het huidige Uitvoeringsprogramma de neiging heeft om het gebied van de binnenstad teveel uit te breiden, lijkt deels ingegeven door specifieke lobby’s en belangengroepen. DeFKa Research pleit reeds langere tijd voor een integrale stedelijke visie op kunst, cultuur, architectuur en stedenbouw. Daarom onderschrijft het enkele aspecten van deze kritiek, vooral waar het “een stedelijke analyse (en vraag naar) onderwijs en culturele voorzieningen” betreft. Daar lijkt het nu dan ook echt van te komen met het aanstellen van een Supervisor Ruimtelijke Kwaliteit alsmede de spoedige invoering van een nieuwe Omgevingswet. (Per 1 juli 2022 wsch.)

DeFKa Research heeft als streven dat het toekomstig Havenkwartier goed aansluit bij zowel de wensen van de bewoners als de mensen in de binnenstad die graag hun horizon willen verruimen, open staan voor nieuwe culturele ervaringen en best wel meer dan een kwartiertje willen wandelen per dag. Om alvast op aankomende vragen te anticiperen raden zij de Gemeente Assen aan om naast een degelijke stadsanalyse de binnenstedelijke blik niet te vernauwen tot een markt- en horecaprincipe, maar oog te houden voor een verrijking van de Asser Identiteit.

Het nodigt daarom het nieuwe College uit voor een bezoek tezijnertijd aan de Storkweg 2c later in het jaar wanneer er na de verkiezingen een politiek akkoord ligt.


Poëzie en Platte gronden

Op 27 januari begint de week van de poëzie 2022. Ramsey Nasr schreef het Poëziegeschenk met als titel ‘Wij waren onder de betovering’. Het is een verzameling van tien gedichten die gebaseerd zijn op de brieven die de schilder Vincent van Gogh schreef.  

Van Gogh verbleef eind 1883 van 11 september tot 6 december in ZuidWest-Drenthe, tussen Hoogeveen, Veenoord/Nieuw-Amsterdam en Zweeloo. Na aankomst per trein was zijn belangrijkste vervoermiddel de trekschuit, een boerenkar of te voet. Op 15 september wandelt hij naar het kerkhof in Pesse: ‘de donkere strook masthout die het afsluit scheidt een tintelende lucht van den ruigen grond, die in ’t algemeen een rosse kleur heeft – fauve – bruinachtig – geelachtig doch overal met lilas toonen. Het was niet makkelijk te schilderen, ik zal er verschillende effekten nog van zoeken, met sneeuw b.v. moet het zeer eigenaardig wezen.’ Tussentijds is zijn eerste conclusie: ‘‘… het is iets eigenaardigs van hier, telkens precies ’t zelfde en toch net precies variatie, dezelfde motieven als schilderijen van meesters die in ’t zelfde genre werken en toch verschillen, o het is hier zoo eigenaardig – en zóó stil, zóó vredig.– Ik kan er geen ander woord voor vinden dan vrede.’ Eind november wordt hij zenuwachtig en slaat de eenzaamheid toe. Hij neemt de trein richting Nuenen.

Nasr filterde Van Gogh’s brieven en plaatste diens woorden “in een volkomen nieuw verband – ingedikt en herschikt tot poëzie”. Het eerste gedicht is een herschikking van een brief op 3 oktober aan broer Theo van Gogh waarin Vincent vanuit Drenthe meldt dat hij erg graag had gewild dat ze samen zouden wandelen en schilderen “Ik geloof het land U zou inpakken en overtuigen”. * Nasr: Wat zou ik u graag  – hier hebben. Het poëziegeschenk ademt meer de nervositeit van Van Gogh dan het thema van de Poëzieweek 2022 beloofd: Natuur.

Brief Vincent van Gogh aan Theo van Gogh, Nieuw-Amsterdam, op of rond 3 oktober 1883, briefnr. 392, http://www.vangoghletters.org/vg/letters/let392/letter.html

Citaat: https://www.geheugenvandrenthe.nl/page/12872/van-gogh—kerkhof-pesse

Het nieuwe kunstpodium Campis in Assen heeft als eerste presentatie een solotentoonstelling van de Chinese kunstenaar Lu Xinjian. Er hangen een 15-tal flinke schilderijen uit de reeks City DNA’s: abstracte plattegronden van steden als NewYork, Madrid, Los Angeles en nu ook, in lichtblauw, Assen. Goed herkenbaar zijn straten en vaarwegen aangeduid door middel van een streepjespalet bestaand uit gekleurde blokjes en dunnere korte lijntjes. De ene keer zijn de lijntjes geschilderd de andere keer zijn ze uitgesneden en opgeplakt. Een werkwijze die doet denken aan Mondriaan die 150 jaar geleden geboren werd. Het schilderen reduceren tot het plaatsen van streepjes is een typisch grafische methode die teruggaat tot de optische werkwijze van 19e eeuwse franse kunstbewegingen. Mogelijk dat Lu daarom ook een groot zelfportret van Vincent van Gogh meestuurde dat hij op eigenzinnige wijze heeft geïnterpreteerd middels deze systematische streepmethode. Zijn grafische visie wordt nog eens benadrukt door het eveneens exposeren van door hem vormgegeven sneakers en koptelefoon. De interessante vraag die Lu Xinjan hiermee lijkt op te werpen is die naar de relatie tussen concept en resultaat. Hebben we hier te maken met schilderijen of design? Of vinden we die kwestie niet belangrijk omdat het kunst is ? Mondriaan vond dat uiteindelijk kunst opgaat in het leven, door middel van een nieuwe beelding.

https://www.campis.nl/over-campis/

Amersfoort besteedt in 2022 het hele jaar door veel aandacht aan Mondriaan. Zeer interessant is het project ‘brieven aan Mondriaan’: https://www.theaterveerensmederij.nl/voorstelling/61/brieven-aan-mondriaan/

Depot Boymans van Beuningen en MVRDV 

Architectenbureau MVRDV baseert zich op haar wereldwijd omvattende ‘scope’ dat allerlei oplossingen biedt voor stedelijke situaties in alle regio’s van de wereld. Daarbij een methodiek hanterend die ‘rechtvaardig is, groen en data-driven’. * Tijdens de tentoonstelling MVRDVHNI in Het Nieuwe Instituut getiteld The living Archive of a Studio gaat men uit van drie thema’s Human, Green en Dream. Daar zouden gerust meerdere aan kunnen worden toegevoegd, zoals Data, Density en Diversity. Misschien kunnen we daar ook nog eens ‘access’ en ‘accessibility’ bij optellen. 

Bijvoorbeeld: in het nieuwe Depot van Boymans van Beuningen is Toegankelijkheid de kern van het ontwerp dat de collectie van het Museum op ongekende wijze openstelt voor het publiek. Het concept Density is mogelijk toepasbaar op de inbedding van het Depot binnen het gebruikte binnenstedelijke Museumpark tussen het oude BvB, de Kunsthal, het HNI en Erasmus MC. Bovendien is Green aanwezig op het dak van dit nieuwe gebouw. Al deze thema’s worden overigens door MVRDV vaak ook wel  met een soort knipoog gepresenteerd, vooral herkenbaar in de met Humor uitgevoerde maquettes. De tentoonstelling in Het Nieuwe Instituut geeft een constructief inkijkje in het proces van (digitaal) ontwerp naar realisatie met inbegrip van contextuele voorwaarden, sociale belangen en architectonische ambities.

Zie ook defkaresearch.com voor meer informatie over de tentoonstelling in het HNI en de opening van het Depot 6 november 2021.

*Lezing Nathalie de Vries via mvrdv.nl voor ADM – Designing the New World Order.

Cultuur- partij – politiek

Een voorlopige constatering t.a.v. kunst en architectuur in Assen, 2021.

De theorie volgend moeten eerst cultuurpolitieke meningen helder zijn als basis voor aanstaand beleid. Daarbij dus ‘cultuur’ inhoudelijk eerst, breed democratisch bespreken, dan een nota opstellen voor minimaal vier jaar, daarna de uitvoering die verder gaat dan pragmatische beslissingen. Maar wat als kunst- en cultuurbeleid misleid en ondergraaft wordt door partijpolitieke of economische belangen en incidenten?

De dynamische impuls op cultuurgebied die in 2021 eindelijk plaats had kunnen vinden door het permanent huisvesten van een innovatief stedelijk cultureel centrum, met de nadruk op hedendaags kunstonderzoek, filosofie en architectuur, heeft de gemeente niet willen faciliteren. Het voorstel te komen tot een nieuwstedelijke ruimte als professioneel en experimenteel ‘cultuurplatform’ is de afgelopen twintig jaar herhaaldelijk door de stichting DeFKa aan de orde gesteld. Vooral met betrekking tot herbestemming van leegstaande monumentale locaties. Te weten: Wapen van Drenthe, Tetterode Huis, OM/Brinkstr, Kink/Dnk, Postkantoor en Emancipatieburo. Panden die in bezit zijn van de gemeente hadden en hebben immers de voorkeur met het oog op de extra lange termijn ten gunste van professioneel kunstbeleid. Het kan zijn, die indruk wordt althans gewekt, dat men liever geen andere museale kunst-instelling wenst naast het Provinciaal Drentse Museum en de stichting Campis.

Zie verder defkaresearch.com en het nieuwe HavenkwartierProject dat vele opties biedt en avontuurlijke invalshoeken voor beeldend en stedebouwkundig onderzoek.

Assen Centraal

Zo heet de nieuwe stedelijke visie van 24 juni 2021. De pptx presentatie aan de Gemeenteraad, is een digitaal document en actuele samenvatting van omgevingsvisie, binnenstadsvisie en havenkwartier voor de komende decennia.


DeFKa Research, domicilie houdend aan de Storkweg midden in het Havenkwartier gaat zich in 2021-2022 onder meer concentreren op dit gebied. Gemeentelijk gekarakteriseerd als speerpunt voor woningbouw en herontwikkeling met onmiddellijke ingang. Daarbij wordt verwezen naar eerdere voorbereidingen – masterplan – sinds 2012. Het betreft grofweg een postindustrieel terrein tussen Willemskanaal, spoorweg, Havenkade/Philipsweg en Industrieweg. Hoe ver het oostelijke deel van het kwartier zich uitstrekt langs de Philipsweg richting Europaweg Noord is onduidelijk.
Een onderzoeksgroep van kunstenaars en architecten zal op verzoek van DeFKa Research zich bezighouden met verschillende opties waaronder bijvoorbeeld een ecologische beeldentuin, een museum, universitair onderwijs, stedelijke woonconcepten.

Omgevingsvisie 2040 nog mooier

Daar is ie dan. Per 25 maart 2021: De omgevingsvisie Assen 2040. Titel: Assen Nog Mooier.
Op dinsdag 20 april digitaal als tv-webinar besproken vanuit theater DNK in het bijzijn van wethouders Karin Dekker en Bob Bergsma, met Mirjam Pauwels in een videorol. Als publiek had men gekozen voor twee jongeren en een iets oudere ondernemer-restauranthouder. Deze werden meerdere malen door de wethouders in het gelijk gesteld. “Meer aandacht voor jeugd”….”we zijn in gesprek”.

De drie hangijzers in de visie zijn:

-Groene stad van het Noorden, schone energie, landelijk, Drents DNA.

-Dynamische hoofdstad, zorg, cultuur, onderwijs, regiofunctie, zie binnenstadsvisie, evenementen, havenkwartier (woningen), samen met ondernemers, techhub, jeugd

-Verbonden stad, openbare ruimte vergroenen, bereikbaarheid onderling tussen stadsdelen (Assen-Zuid, Havenkwartier!), fietsen en participatie in de wijken.

Alle drie vurig samengevat in het motto: “ontspannen stedelijkheid”. Uitgelegd als provinciaal hoofdstedelijk dorps. Met een bijzondere taak voor stedenbouwkundig ontwerper Bart van Leeuwen van buro De Zwarte Hond.

Tijdens het webinar werden diverse jeugdige filmpjes vertoond waarin men of heel tevreden was met het groene imago of toch wel meer activiteiten wenste in de binnenstad. Daar stonden de wethouders uiteraard heel positief tegenover. Veel wordt daarbij verwacht van het (opnieuw) te ontwikkelen Havenkwartier. Hiervoor komt nog een aparte gebiedsvisie en bovendien gelden de omgevingsambities, met een vooruitziende blik, voor de komende twintig jaar. Het haventerrein in Assen-Oost, met het NoordWillemskanaal richting Groningen, is en blijft voorlopig een interessant gebied om onderzoek naar te doen, liefst met inbegrip van voorgaande plannensmederij.

Vragen: onduidelijk blijft de aansluiting van Binnenstadsvisie en Omgevingsvisie plus de uitvoering, inhoudelijk en qua tijdspad. Het culturele gedeelte is nauwelijks ingevuld en leunt zwaar op bestaande kanjers als Drents Museum, Theater De Kolk en TT-festival. Van nieuwe initiatieven blijkt geen sprake, althans niet op papier. Maar geduld, we hebben de tijd tot 2040 met voortschrijdend inzicht, evaluaties, enzovoort. En wat papier betreft: de omgevingsvisie is echt wel digitaal verkrijgbaar. Het is de papieren versie die juist alleen pro forma werd gedrukt.

Assen: geen kunstnota in 2021

De BKV, Beeldende Kunst en Vormgeving, gelden worden door het Rijk verstrekt voor kunstenplanperiodes, zoals nu 2021-2024. Kunstenaars in Assen hebben er bij wethouders  en ambtenaren op aangedrongen deze rijksuitkering voor 1 januari 2021 te bestemmen – aan het CAMPISproject voor hedendaagse kunst – zodat er met ingang van deze nieuwe kunstenplanperiode direct voortgang kan worden gemaakt. Zie de blogartikelen hieronder, bijvoorbeeld die van 18 april 2020.

Echter, uit het meest recente cultuurprogramma van 10 februari 2021 en raadsvragen (17 febr.) komt naar voren dat het College er nog niet uit is. Ook blijkt nu dat er geen aparte kunstbeleidsnota verschijnt zoals wel eerder door de in functie zijnde wethouder publiekelijk is beloofd. Het is vooral de huidige pandemische effecten die een ideale uitvoering vertragen en belemmeren. Op zich is dat geen direct probleem, veel ligt stil vanwege beperkt publieksverkeer, maar een kunstbeleidsnota inclusief BKV-besteding is bedoeld voor de lange termijn met het oog op structurele verbetering en stimulering. Dat wil zeggen: het stimuleren van hedendaagse kunst, architectuur, de stad, de openbare ruimte en een fris publiek debat over waar we staan in deze nieuwe tijd.

Er mag op gehoopt worden dat de relatie tussen beleidsidealen en uitvoeringsinspanningen alsnog wordt versoepeld en geïntensiveerd met meer expertise. Dat wil zeggen doelgericht in relatie tot de levendigheid van de stad Assen voor de eigen bewoners, met medewerking van eigentijdse kunstproductie en presentaties, op nieuwe cultuurplekken in nieuwe actuele verenigingen.

%d bloggers liken dit: